Wiele osób, na początku swojej przygody z homerecordingiem, szuka odpowiedzi na pytania: „jak podłączyć mikrofon do interfejsu”, „jakim przewodem połączyć gitarę elektryczną” lub „do czego służy di-box i czy jest mi on potrzebny”. Jeżeli jesteście wśród nich - to ten artykuł jest właśnie dla Was. Zapraszamy!
Na początku zacznijmy od rozróżnienia podstawowego podziału przewodów - na analogowe i cyfrowe. Sprawa jest prosta: kablami analogowymi będziemy podłączać instrumenty: gitary elektryczne, basowe, klawisze ale też mikrofony. Natomiast przewody cyfrowe będą łączyć urządzenia między sobą - np. komputer do konsoli, interface do interfejsu lub stagebox do konsoli.
Na początku Waszej drogi z homerecordingiem będziecie mieli najczęściej do czynienia z przewodami analogowymi. Dlatego zaczynamy od nich. Zatem, przewody analogowe dzielimy na:
Zbalansowane - są odporne na zakłócenia powstałe w wyniku interferencji. Tego typu zakłócenia mogą być powodowane przez częstotliwości radiowe, pola elektromagnetyczne lub zakłócenia, które bezpośrednio wynikają z pracy urządzeń elektrycznych podłączonych do tej samej sieci. Ich „odporność” na zakłócenia wynika z budowy - w nich prowadzone są trzy żyły: dodatnia (+), ujemna (-) i uziemienie. Kiedy sygnał audio zostaje przekazany do zbalansowanego kabla, oba przewody (+) i (-) otrzymują identyczną wersję sygnału. Jedyna różnica polega na tym, że polaryzacja (-) jest odwrócona (czyli inaczej: faza tego sygnału zostaje przesunięta o 180°). Kiedy sygnał przekazywany jest przez kabel, oba przewody ulegają zakłóceniom dokładnie w taki sam sposób, jak niezbalansowane kable, jednak przed odtworzeniem sygnału na drugim końcu kabla, polaryzacja ujemnego przewodu jest ponownie odwracana, aby w ten sposób powrócić do pierwotnej fazy sygnału. Z zakłóceniami w odwrotnych fazach pozyskanych z dwóch przewodów (+) i (-), po nałożeniu ich na siebie - znoszą się one wzajemnie, pozostawiając oryginalny sygnał w postaci zupełnie wolnej od zakłóceń. Takimi przewodami najczęściej podłączane będą mikrofony, miksery i inne urządzenia.
Niezbalansowane - różnią się od przewodów zbalansowanych tym, że posiadają tylko dwie żyły: (+) i uziemienie. Takim przewodem najczęściej podłączane będą gitary elektryczne i basowe.
Oczywiście rodzaje przewodów to tylko początek, ponieważ każdy przewód musi być zakończony złączem i to właśnie dzięki temu najczęściej rozpoznawać będziemy jakiego typu „kabla” potrzebujemy do konkretnego połączenia. Wyróżniamy cztery podstawowe typy złączy:
XLR męski - używany jest do podłączania wejść różnych urządzeń
XLR żeński - używany jest do podłączania mikrofonów oraz wyjść urządzeń
TRS (zbalansowany Jack 6.35mm) - używany jest zarówno do wejść jak i wyjść różnych urządzeń
TS (niezbalansowany Jack 6.35mm) - używany jest zarówno do wejść jak i wyjść przede
wszystkim gitar
Różnica pomiędzy złączem TRS, a TS.
Złącze TRS posiada trzy styki: Tip, Ring i Sleeve, a złącze TS tylko dwa: TIP i SLEEVE. W obydwóch przypadkach styk TIP odpowiada za przewodzenie sygnału dodatniego, SLEEVE za uziemienie, a w złączach TRS RING odpowiada za przewodzenie sygnału ujemnego, czyli razem z tipem tworzą sygnał zbalansowany.
Istnieją również całe wiązki przewodów złożone z kilku lub kilkunastu XLR-ów, JACK-ów lub innych przewodów potocznie nazywane multi-core lub jak kto woli „pyty”. Dzięki takim rozwiązaniom można znacząco ograniczyć przestrzeń jaką zajmują przewody w studiu lub na scenie. Ale przede wszystkim pomaga to uniknąć problemów z poplątanymi kablami.
Lutowanie przewodów, czy się opłaca?
Bardzo często gotowe przewody, które można kupić w sklepie muzycznym będą dużo droższym rozwiązaniem, niż zrobienie takich kabli samemu. Zatem jeśli planujecie podłączyć wiele urządzeń naraz - będziecie potrzebować wielu przewodów różnego typu. Wykonanie ich samodzielnie będzie lepszym rozwiązaniem nie tylko pod względem finansowym ale też jakościowym. Wiele osób uważa, że: „kabel to kabel” - a niestety według nas jest to duży błąd. Pamiętajcie, że na jakość transferowanego sygnału ma wpływ wiele czynników wynikających głównie z budowy samego przewodu takich jak: ilość wiązek, ich układ czy ekranowanie. Duże znaczenie będą miały także materiały zastosowane do budowy przewodów i złącz. Polecanymi producentami przewodów i złącz są przede wszystkim: Klotz, Cordial, Sommer, Neutrik, Proel, HiCon. Do stworzenia praktycznie każdego przewodu analogowego wystarczą materiały w postaci przewodu i złączy, lutownica, cyna i podstawowa znajomość budowy kabli instrumentalnych. Oczywiście dodatkowym atutem będzie też podstawowa umiejętność posługiwania się lutownicą. Dla chętnych poniżej przedstawiamy schematy połączeń przewodów XLR oraz Jack.
Czym są te tajemnicze di-boxy?
No właśnie. Często wielu ludzi nas pyta, czy w swoim domowym studiu potrzebują di-boxa a jeśli tak - to co wybrać. I tutaj trzeba zacząć od początku - czyli wyjaśnijmy sobie czym ów tajemnicze urządzenie jest i jak działa.
Di-box, czyli Direct Input Box jest niewielkim urządzeniem służącym głównie do symetryzacji sygnału. Dzięki temu staje się on bardziej odporny na zakłócenia, co pozwala na np. przesyłanie owego sygnału na większe odległości. Kolejną ważną funkcją jaką spełnia di-box jest tłumienie sygnałów, co pozwala na lepsze dopasowanie impedancji wejściowej względem wyjściowej. Trzecim i ostatnim zadaniem jakie ma spełniać jest separacja wejść od wyjść dzięki, której zabezpieczamy nasz sygnał przez powstawaniem zjawiska zwanego „pętlą masy”.
Klasyczny di-box posiada wejście w postaci gniazda Jack 6.35 niezbalansowanego, a wyjściem jest gniazdo XLR. Wyróżniamy dwa rodzaje di-boxów: aktywny i pasywny. Aktywny di-box będziemy stosować do nagrania np. pasywnej gitary basowej lub gitary klasycznej, natomiast pasywny di-box wykorzystywany będzie najczęściej do wysokiej klasy aktywnych gitar elektrycznych, basów, syntezatorów analogowych itp. Musimy pamiętać jednak, że przypadku di-boxa aktywnego będziemy musieli dostarczyć do niego zasilanie (z uwagi na zastosowanie wewnątrz układu elektronicznego). Najczęściej zasilanie to będzie pochodzić z baterii lub zasilania Phantom z naszego interface’u.
Niektóre konstrukcje di-boxów poza wejściami i wyjściami posiadają również takie funkcje jak: PAD, czyli zmniejszenie sygnału na wyjściu o zadaną wartość, lub THRU, które to pozwala na rozdzielenie sygnału - podobnie jak to się dzieje w spliterze.
Wiecie już zatem jak wygląda świat przewodów analogowych. Czas zatem na świat cyfrowy.
Przewody cyfrowe służą głównie do łączenia urządzeń audio ze sobą oraz tak jak przewody instrumentalne do transferu sygnałów. W odróżnieniu od popularnych kabli mikrofonowych lub instrumentalnych, przewody cyfrowe takie jak np. Cat5e mają możliwość transferu nawet do 128 kanałów.
USB - standardowy kabel umożliwiający podłączenie interface’u oraz innych urządzeń do komputera. Standard USB 3.0 w prędkości transferu danych odpowiada kablom thunderbolt.
Firewire - rodzaj łącza szeregowego umożliwiający szybką komunikację pomiędzy urządzeniami oraz synchroniczne usługi w czasie rzeczywistym. Spotykany jest często w starszych interface’ach audio.
Thunderbolt - w wersji 3 umożliwia przesyłanie danych aż do 40Gb/s, ponadto może przesyłać nie tylko dane, lecz również zasilanie.
MIDI - kable te wykorzystują system zarządzania komendami MIDI (Musical Instruments Digital Interface), który pozwala przekazywać informacje pomiędzy urządzeniami dotyczące m.in. wysokości dźwięku, jak również jego prędkość.
Optyczne - są to światłowody, które przesyłają informacje za pomocą błysków światła. Mogą one przenosić wiele kanałów audio jednocześnie. Wyróżniamy dwa typy sygnałów przesyłane kablami optycznymi:
ADAT - może przesyłać 8 kanałów audio jednocześnie przy częstotliwości próbkowania 48kHz lub 4 kanały przy 96kHz. Często używany jest do wysłania sygnału z np. przedwzmacniacza mikrofonowego do interface’u lub stołu mikserskiego.
S/PDIF - może przesyłać tylko dwa kanały audio. Często wykorzystywanych do wysyłki sygnału stereo do np. odsłuchów.
BNC - używane są do synchronizacji wewnętrznych zegarów urządzeń w studiu podczas jednoczesnego korzystania z więcej niż jednego urządzenia (World Clock). W rozbudowanych studiach interface lub stół mikserski poprzez takie kable zarządza innymi urządzeniami (slaves) i synchronizuje je względem siebie.
AES/EBU - posiadają złącza standardowe złącza XLR, lecz służą do transmisji sygnału S/PDIF z cyfrowego kabla. Kable te mogą występować również ze złączami optycznymi, BNC, RCA.
Cat5e (skrętka) - potrafią przesyłać kilka, a nawet kilkadziesiąt kanałów audio jednocześnie (do 128 sygnałów audio). Do tego możliwe jest przesyłanie zasilania. Główna zaletą jest możliwość przesyłu informacji na bardzo duże odległości bez występowania znacznego opóźnienia (latencji).
Mamy nadzieję, że powyższy artykuł trochę rozjaśnił Wam jak wygląda poplątany świat przewodów i złącz w świecie audio. Oczywiście, jeżeli macie jakiekolwiek pytania, to zachęcamy do kontaktu poprzez naszą stronę internetową, Facebooka lub Insta.