Wiele osób, na początku swojej drogi boryka się z problemem jakie narzędzie odsłuchowe wybrać do pracy z dźwiękiem. Jedni powiedzą, że najlepiej pracuje się na słuchawkach, inni, że nie wyobrażają sobie życia bez monitorów odsłuchowych. Dlatego postanowiliśmy odpowiedzieć Wam na pytanie, czym są tak naprawdę monitory studyjne, jakie są ich rodzaje i najpopularniejsze modele oraz różnią się między sobą. Postaramy się też przedstawić Wam główne cechy najpopularniejszych modeli słuchawek do pracy z dźwiękiem.
Monitory studyjne - co to tak właściwie jest, jakie są rodzaje?
Monitory studyjne, potocznie mówiąc, to nic innego jak profesjonalne kolumny głośnikowe. W odróżnieniu od głośników hi-fi, których reprodukcja dźwięku ma być jak najbardziej przyjemna dla słuchacza, monitory studyjne mają zapewniać jak najwierniejszą reprodukcję sygnału, dzięki bardzo wyrównanej charakterystyce częstotliwościowej.
Ale po kolei.
Przede wszystkim, na początku należy skupić się przez chwilę na budowie i podziale monitorów studyjnych - bo to właśnie dzięki temu będziecie mogli z łatwością wybrać odpowiedni dla siebie sprzęt.
Zatem - dzielimy je na pasywne i aktywne. Pasywne, podobnie do kolumn głośnikowych hi-fi, będą potrzebowały wzmacniacza. Przy wyborze wzmacniacza należy zwrócić uwagę na moc i oporność wybranych monitorów. Dlaczego? Otóż, jeżeli ich moc będzie większa niż wzmacniacza, bardzo szybko może on stać się źródłem zniekształceń sygnału pracując na tzw. „pełnej mocy”.
Częstszym wyborem pewnie będą monitory aktywne, ze względu na prostszą obsługę oraz lepszy dobór podzespołów. W odróżnieniu od monitorów pasywnych, monitory aktywne mają odpowiednio dobrany wzmacniacz do możliwości głośników, by zapewnić jak najlepszą translację sygnału. Bardzo często każdy z głośników w kolumnie aktywnej posiada swój własny dedykowany wzmacniacz.
Bardzo często monitory studyjne będą miały tzw. budowę dwudrożną. To znaczy, że sygnał będzie reprodukowany przez dwa niezależne głośniki: nisko-średniotonowy (woofer) oraz wysokotonowy (tweeter). Istnieją również konstrukcję trójdrożne, które posiadają trzy głośniki: niskotonowy (sub-woofer), średniotonowy (woofer) oraz wysokotonowy (tweeter). Za rozdzielanie sygnału między poszczególne głośniki odpowiada tu zwrotnica częstotliwościowa. To dzięki niej można zdecydować, jaka część pasma będzie przenoszona przez konkretny głośnik. W monitorach studyjnych najczęściej stosuje się głośniki cewkowe z płaską membraną. Głośniki wysokotonowe (tweetery) to bardzo często głośniki kopułkowe wykonane z różnych materiałów np. monitory APS Klasik posiadają tweetery berylowe. Jednakże wiele firm stosuje również tweetery wstęgowe, które charakteryzuje przede wszystkich bardzo szybka i precyzyjna reprodukcja wysokich częstotliwości (EVE Audio SC207).
Istnieją również monitory wyposażone w głośniki koaksjalne, czyli takie, gdzie tweeter oraz woofer znajdują się w jednej osi. Przykładem takich monitorów są APS Coax.
Bardzo ważnym elementem budowy, a dokładniej - rodzajem konstrukcji obudowy monitorów studyjnych jest również bas-reflex, a konkretnie jego umiejscowienie. Jest to tunel rezonansowy, który wykorzystuje energię wypromieniowaną przez tylną stronę membrany głośnika niskotonowego. Dzięki zastosowaniu takiej konstrukcji obudowy, jesteśmy w stanie uzyskać niższe pasmo przenoszenia. Niestety tutaj pojawia się pewien haczyk. Monitory, które posiadają tunel z tyłu obudowy, muszą być umiejscawiane w pomieszczeniu w odległości przynajmniej 80cm od ściany. Dlatego jeżeli planujecie zakup monitorów, które będzie trzymać na biurku przysuniętym do ściany, to lepiej wybrać konstrukcję zamkniętą lub konstrukcję z bas-refleksem z przodu.
Przejdźmy zatem do podziału monitorów studyjnych ze względu na rozmiar głośników. Wyróżniamy tu monitory bliskiego, średniego i dalekiego pola. Najczęściej spotykane są te bliskiego pola, bo mogą pracować na małych przestrzeniach i są przeważnie najbardziej równo i płasko brzmiącym zestawem do pracy z dźwiękiem. Monitory średniego pola, w większej mierze, różnią się od poprzedników rozmiarami membrany. Monitory dalekiego pola natomiast, są to głośniki o bardzo dużej mocy, zdolne do przenoszenia głębokiego basu i bardzo czytelnej górnej części pasma. Często wykorzystywane są w dużych studiach nagraniowych do podejmowania ostatecznych decyzji na temat miksu. Podczas korzystania z monitorów studyjnych musimy jednak pamiętać o akustyce naszego pomieszczenia, ponieważ nawet najbardziej profesjonalne monitory nie będą mogły zaprezentować w pełni swoich możliwości w źle zaadaptowanym miejscu. Oczywiście istnieją systemy cyfrowej kalibracji monitorów studyjnych, takie jak Sonarworks Reference, czy Genelec GLM, jednak są to tylko niewielkie dopełnienia, które można zastosować po odpowiedniej adaptacji naszego pomieszczenia, tak aby nasze monitory zapewniały nam jeszcze bardziej transparentny przekaz częstotliwościowy.
Pamiętajmy również, że nasze monitory należy na czymś postawić. Jeżeli wybierzemy statywy - radzimy wybrać pewne i stabilne sprzęty pod monitory studyjne. Modele za przysłowiowe „100zł” też spełnią swoje zadanie, lecz osobiście nie postawilibyśmy na nich monitorów za kilka tysięcy i Wam też tego nie polecamy. Jeżeli nasze odsłuchy chcemy postawić na biurku lub statywach, radzimy dodatkowo zakupić podkładki wibroizolacyjne, które izolować będą powierzchnie od wibracji generowanych przez monitory oraz w drugą stronę - izolować będą monitory przed niechcianymi wibracjami z zewnątrz. Przy ustawianiu odsłuchów w pomieszczeniu pamiętajmy też o zasadzie trójkąta równobocznego, która mówi, że odległość między środkami membran obu monitorów musi być równa odległości miejsca odsłuchowego względem środka membrany każdego z monitorów studyjnych. Upraszczając: jeżeli odległość między monitorami wynosi 1,7m to odległość od środka membrany prawego i lewego monitora do środka miejsca odsłuchowego powinna wynosić 1,7m. Więcej o tej zasadzie oraz innych aspektach akustyki pomieszczeń opowiemy już niebawem w kolejnym artykule.
Mając już podstawowe informacje na temat budowy monitorów studyjnych, przejdźmy do omówienia konkretnych modeli. Dla ułatwienia, podzieliliśmy je na trzy kategorie cenowe. Oczywiście, w większości, są to monitory dla początkujących, lecz znajdzie się coś również dla bardziej wymagających użytkowników.
Zakres cen od 800zł do 2000zł za parę
Presonus Eris E4.5 - 800zł
Kali Audio LP6 - 1400zł
Krk RP5 G4 - 1300zł
Adam T5V - 1350zł
Focal Alpha 50 - 1800zł
Yamaha HS7 - 1700zł
Zakres cen od 2000zł do 7000zł za parę
Eve Audio SC207 - 4000zł
APS Klasik 2020 - 4400zł
Adam A7X - 4500zł
Avantone CLA-10A - 4850zł
Neumann KH 120A - 6000zł
Genelec 8040 BPM - 7000zł
Ciekawostka: APS COAX - 4900zł
Zakres cen od 7000zł w górę za parę
Neumann KH310 - 14 500zł
Adam S3H - 22 500zł
Dynaudio LYD-48 - 8800zł
PSI Audio A23-M - 38 000zł
Beerfoot Footprint 02 - 13 500zł
Amphion One018 - 19 700zł
Nawet jeśli w swoim studiu będziecie mieli świetną akustykę oraz profesjonalne monitory studyjne, może się okazać, że potrzebny będzie dodatkowy generator niskich częstotliwości. W tym wypadku sięgniemy po osobne urządzenie jakim będzie subwoofer. Dzięki niemu jesteśmy w stanie uzyskać jeszcze lepszą reprodukcję niskiego pasma, niż przy użyciu samych monitorów studyjnych. Dobrym dopełnieniem naszego zestawu odsłuchowego będą subwoofery takie jak: Genelec 7360 AMP, Eve Audio TS12, Neumann KH 750, PSI Audio A125-M.
Co jeśli nie stać mnie na monitory studyjne albo nie mam warunków by w pełni je wykorzystać?
Jeżeli często podróżujecie, nie macie warunków do stworzenia dobrego miejsca odsłuchowego w którym Wasze monitory zagrają poprawnie, lub po prostu nie stać Was na dobre monitory studyjne, dobrym wyborem będą słuchawki. Niestety - nie byle jakie słuchawki.
Przede wszystkim, należy odpowiedzieć sobie na kluczowe pytanie: do czego, głównie, będziemy słuchawek używać i oczywiście w jakich warunkach. Słuchawki studyjne, względem konstrukcji, możemy podzielić na trzy główne kategorie: otwarte, półotwarte oraz zamknięte.
Zacznijmy od słuchawek o konstrukcji zamkniętej. Charakteryzują się szczelnie zamkniętą obudową, pozbawioną jakichkolwiek szczelin, przez co skutecznie izolują słuchacza od dźwięków docierających z otoczenia. Idealnie nadawać się będą do nagrań w studiu, podczas których muzyk dokładnie (często głośno) słyszeć będzie podkład, a czuły mikrofon, którym nagrywamy nasz instrument, nie będzie rejestrował dźwięków wydobywających się ze słuchawek. Niestety poprzez zastosowanie tego typu konstrukcji pojawia się problem w postaci nienaturalnie podbitych niskich częstotliwości. Dlatego nie zalecamy korzystania z tego typu słuchawek do miksu lub masteringu, ponieważ mogą one w pewnym stopniu pogorszyć efekty naszej pracy.
Jeżeli chodzi o konstrukcję półotwartą oraz otwartą to tutaj mamy do czynienia z sytuacją odwrotną. Obudowa słuchawek otwartych w całości pokryta jest otworami, które bezpośrednio przepuszczają dźwięki z zewnątrz do wewnątrz oraz odwrotnie. W przypadku tej konstrukcji uzyskamy najbardziej naturalną translację basu, lecz - jak łatwo można się domyślić, również największy wpływ zakłóceń z zewnątrz. Słuchawki półotwarte są swoistym kompromisem pomiędzy konstrukcją zamkniętą i otwartą. Uzyskamy w nich dobrą izolację dźwięków z otoczenia, a przy tym przyzwoicie, naturalnie brzmiący bas. Plusem takiego rozwiązania jest również fakt lepszej wentylacji naszych uszu, co poprawia komfort użytkowania oraz pozwala na dłuższą pracę bez konieczności odpoczynku.
Dodatkowo pamiętajcie, że każde słuchawki mają swoją oporność. Jeżeli szukacie słuchawek, które będziecie podłączać do interface’u lub wzmacniacza, lepiej wybrać większą oporność np. 250 ohm. W momencie, w którym potrzebujecie zestawu do komputera, bądź recordera audio - lepiej wybrać mniejsze wartości takie jak np. 32 ohm lub 80 ohm.
Jakie zatem słuchawki powinniście wybrać?
Niestety nie mamy dobrej informacji - na to pytanie nie ma prostej odpowiedzi. Ale spokojnie, poniżej staramy się przedstawić Wam kilka propozycji, które może pomogą podjąć Wam decyzję.
Słuchawki zamknięte:
Beyerdynamic DT 770 - 560zł
Audio Technica ATH-70X- 1000zł
Słuchawki półotwarte i otwarte:
Beyerdynamic DT 880 lub 990 - 550zł
AKG K702 - 700zł
AKG K240 - 270zł
Mamy nadzieje, że ten artykuł pomoże Wam w wyborze monitorów oraz słuchawek studyjnych, a jeśli nadal mielibyście jakiekolwiek pytania to chętnie na nie odpowiemy. Zachęcamy do kontaktu przez naszą stronę internetową, Facebooka oraz Instagrama.